ΑΠΟ ΤΟ ΕΥΡΩΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ

«Καμπάνα» 22 εκατ. ευρώ στην Ελλάδα για τις χωματερές

Του Κοσμά Ζακυνθινού
kzakinthinos@pegasus.gr

Με πρόστιμο 22 εκατ. ευρώ καταδικάζει στις 2 Δεκεμβρίου το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο την Ελλάδα για μη συμμόρφωση στις κοινοτικές οδηγίες διαχείρισης αστικών λυμάτων στους Χώρους Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Αποβλήτων (ΧΑΔΑ) και ημερήσιο πρόστιμο 54.450 ευρώ έως ότου κλείσει και αποκατασταθεί και η τελευταία χωματερή στη χώρα.

Οι αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Περιβάλλοντος επιδίδονται τους τελευταίους μήνες σε «αγώνα ταχύτητας» προκειμένου να ελαχιστοποιηθούν οι δυσμενείς επιπτώσεις, και να μειωθούν σημαντικά τα πρόστιμα. Στο πλαίσιο αυτό, όπως ανακοίνωσε χθες η γενική γραμματέας Περιβάλλοντος, Νάντια Γιαννακόπουλου, την ερχόμενη εβδομάδα αναμένεται η δημοπράτηση -με ευθύνη της Περιφέρειας Πελοποννήσου- των έργων αποκατάστασης 82 ΧΑΔΑ της Πελοποννήσου, συνολικού προϋπολογισμού 31 εκατ. ευρώ. Ενώ, ταυτόχρονα, ολοκληρώνεται ο τελικός σχεδιασμός του υπό διαμόρφωση σχεδίου δράσης για την παύση της λειτουργίας του μέγιστου αριθμού ενεργών ΧΑΔΑ (μεταφέροντας σε νόμιμους χώρους τα απορρίμματα, το οποίο και αποτελεί μέτρο προσωρινής διαχείρισης). Την ίδια στιγμή, στις προτεραιότητες του υπουργείου είναι επίσπευση των ενεργειών για αποκατάσταση των ανενεργών αλλά μη αποκατεστημένων ΧΑΔΑ, όπως για παράδειγμα στην περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, Αττικής, Βορείου Αιγαίου και Ιονίων Νήσων.

Η Ελλάδα καταδικάστηκε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο του 2005 για τη λειτουργία 1.128 παράνομων χωματερών, ενώ τον Απρίλιο του 2009 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε προδικαστική διαδικασία, για επιβολή χρηματικών κυρώσεων. Ωστόσο, τον Ιούνιο του 2013 ανακοινώθηκε η εκ νέου παραπομπή της χώρας λόγω μη συμμόρφωσης με την απόφαση του 2005, καθώς είχαν απομείνει 396 (90 ενεργοί και 306 ανενεργοί) από τους 3.036 ΧΑΔΑ που καταγράφηκαν διαχρονικά. Η εκδίκαση της υπόθεσης έγινε τον περασμένο Ιούνιο και επειδή είχαν ήδη αποκατασταθεί πλήρως 103 ΧΑΔΑ, την ημέρα της εκδίκασης υπήρχαν 70 ενεργοί και 223 ανενεργοί (συνολικά 293).

Νάντια Γιαννακοπούλου

Μείωση προστίμων 
Το πρόστιμο των 22 εκατ. ευρώ, που όριζε η πρώτη δικαστική απόφαση για τη μη συμμόρφωση της χώρας μας από το 2005 έως το 2009 δεν υπάρχει δυνατότητα να αποφευχθεί, ενώ, όπως επισήμανε η Νάντια Γιαννακοπούλου, το συγκεκριμένο πρόστιμο έχει τιμωρητικό χαρακτήρα. Ωστόσο, με δεδομένο ότι το πρόστιμο θα μειώνεται κατά 150 ευρώ ημερησίως για κάθε χωματερή που κλείνει ή/και αποκαθίσταται, η ελληνική πλευρά εξαντλεί τους τελευταίους μήνες όλα τα περιθώρια ελιγμών, ώστε η δημοσιοποίηση της απόφασης να βρει τη χώρα με όσο το δυνατόν λιγότερες χωματερές.

Στο πλαίσιο αυτό, τις προηγούμενες εβδομάδες αποφασίστηκε το κλείσιμο έξι παράνομων χωματερών στη Στερεά Ελλάδα και 5 στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης, και η διάθεση των απορριμμάτων σε υφιστάμενους ΧΥΤΑ που λειτουργούν στην ευρύτερη περιοχή. Ανάλογες αποφάσεις πρόκειται να εκδοθούν μέσα στις επόμενες ημέρες και για άλλες περιοχές.

Χαρτογράφηση 
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Νάντια Γιαννακοπούλου, από την παραπομπή της χώρας στο ευρωδικαστήριο (Ιούνιος 2013) μέχρι σήμερα, αναπτύσσεται ένα συγκεκριμένο συστηματικό σχέδιο δράσης με εξασφαλισμένους πόρους για την υλοποίησή του, με σκοπό την οριστική παύση λειτουργίας και αποκατάσταση των 396 ΧΑΔΑ που έχουν απομείνει. Από αυτούς, οι 136 έχουν ήδη αποκατασταθεί (ποσοστό 34%), 216 δημοπρατούνται ή εκτελούνται (55%) και 54 εξ αυτώ ολοκληρώνονται εντός του 2014, ενώ 43 βρίσκονται σε διαδικασία προετοιμασίας για δημοπράτηση (11%). Μέσω ΕΠΠΕΡΑΑ, έχουν διατεθεί στις αποκαταστάσεις ΧΑΔΑ περί τα 400 εκατ. ευρώ, ενώ βασικοί χρηματοδότες παραμένουν τα ΠΕΠ και σε ένα μικρό ποσοστό (περίπου 4%) οι χωματερές αποκαθίστανται με πόρους των δήμων.

Προς αποκατάσταση απομένουν συνολικά 262 ΧΑΔΑ, εκ των οποίων οι 57 είναι ενεργοί και 205 ανενεργοί ή αποκατεστημένοι. Μεγάλο «αγκάθι», παραμένει η περιφέρεια Πελοποννήσου και τα νησιά του νοτίου Αιγίου, όπου καταβάλλονται ειδικές προσπάθειες. Οι χωματερές δεν μπορούν να κλείσουν, αν δεν βρεθεί μια λύση. Τοπικά είναι τα προβλήματα σε Ηλεία, Νότια Εύβοια και σε διάσπαρτα μικρά νησιά.

Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με πρόσφατη υπουργική απόφαση, τα πρόστιμα θα μεταβιβάζονται στους δήμους (ή τις περιφέρειες) και ο επιμερισμός θα βασίζεται κατά 40% στο πληθυσμιακό μέγεθος του δήμου και κατά 60% στον βαθμό συμμόρφωσης.

Ενίσχυση της ανακύκλωσης με σχέδιο νόμου

Η ενίσχυση, επέκταση και αναβάθμιση της ανακύκλωσης σε όλη τη χώρα αποτελεί προτεραιότητα του υπουργείου. Στο πλαίσιο αυτό τέθηκε σε δημόσιο διαβούλευση το σχέδιο νόμου «Ενίσχυση της ανακύκλωσης και βελτίωση της διαχείρισης των αποβλήτων», το οποίο τροποποιεί τη λειτουργία των Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ), δηλαδή των μη κερδοσκοπικών εταιρειών που ιδρύονται από επιχειρήσεις που παράγουν προϊόντα, αλλά και δήμους, για να διαχειρίζονται την ανακύκλωση συσκευασιών. Η ολοκληρωμένη νομοθετική παρέμβαση στην ουσία αποτελεί πρόβλεψη της κοινοτικής νομοθεσίας, που ενσωματώθηκε προ διετίας στην ελληνική νομοθεσία και πρέπει να εφαρμοστεί μέσα στο 2015. Στο ίδιο σχέδιο νόμου λαμβάνονται ουσιαστικά μέτρα για τον έλεγχο των «συστημάτων» ανακύκλωσης και επιτρέπεται η μεταφορά απορριμμάτων μέσω θαλάσσης.

Το χρονικό

• Η Ελλάδα καταδικάστηκε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο του 2005 για τη λειτουργία 1.128 παράνομων χωματερών.
• Τον Απρίλιο του 2009 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε προδικαστική διαδικασία, για επιβολή χρηματικών κυρώσεων.
• Τον Ιούνιο του 2013 ανακοινώθηκε η εκ νέου παραπομπή της χώρας λόγω μη συμμόρφωσης με την απόφαση του 2005, καθώς είχαν απομείνει 396 από τους 3.036 ΧΑΔΑ.
• Η εκδίκαση της υπόθεσης έγινε τον περασμένο Ιούνιο και επειδή είχαν ήδη αποκατασταθεί πλήρως 103 ΧΑΔΑ, την ημέρα της εκδίκασης υπήρχαν 70 ενεργοί και 223 ανενεργοί.

www.imerisia.gr